Błędne role dziecka w rozwodzie

„Inga mieszka w bezpiecznym kraju.

Ale pewnego dnia przychodzi Wojna.

Nie taka, którą widziała w telewizji i gazecie.

Ale inna Wojna. Wojna Mamy i Taty.

Inga nie wie kto ją wpuścił do domu.

Nie wie do końca kto ją zaczął.

Mama albo Tata?

Wszystko osłania się kolcami,

rozbitym szkłem, gwoździami i murami.

Bo teraz wojna na dobre zawitała do domu”.

Gro Dahle Wojna

Rodzina jako najlepsze środowisko dla rozwoju dziecka

Czym jest zatem rodzina? Według najprostszej definicji rodzina to nic innego, jak grupa osób, która jest ze sobą powiązana, najczęściej poprzez pokrewieństwo, ale też i powinowactwo czy wspólne zamieszkanie. Według socjologów jest to także jedna z najbardziej elementarnych komórek społecznych, na których opiera się całe społeczeństwo. Charakteryzuje się pewną strukturą, osiąga swój własny system ról i komunikacji. To wspólne obiady przy stole, to również wszelkie święta, ubieranie choinki, malowanie pisanek. Rodzina to także wspólne rozmowy, rozwiązywanie problemów czy konfliktów.

Dla wielu z nas rodzina kojarzy się ciepłem rodzinnym, wspólnymi posiłkami, rozmowami, miłością, szczerością, tolerancją, a także szacunkiem i odpowiedzialnością. Inni nie mieli takiego szczęścia, wychowywali się w domu pełnym kłótni, awantur, epitetów i przemocy.

Kryzys w rodzinie – odczucia dziecka

Co jednak, gdy sytuacja w domu jest napięta, kłótnie narastają i wszystko zmierza ku temu, że rodzina się rozpadnie? Istnieją sytuacje, w których rozwód czy separacja rodziców jest najlepszym wyjściem niż pozostanie w stanie wiecznej wojny.

Dzieci są najbardziej wrażliwym odbiorcą wszystkiego co dzieje się w rodzinie, można powiedzieć, że są najdelikatniejszym i jednocześnie najsłabszym jej ogniwem, które przegrzewa się jako pierwsze.

W sytuacji nasilającego się konfliktu, bywa, że przemocy czy w końcu rozwodu rodziców na dziecko spada ogromny ciężar. W głowie dziecka toczy się niejako wojna. Bywa, że dorośli w ferworze swojego kryzysu psychicznego, przez jaki przechodzą, są tak zaabsorbowani swoimi emocjami i problemami, że nie zauważają trudnych emocji dzieci, zapominają o ich właściwym wsparciu. To rykoszetem, niestety, odbija się na dzieciach. Często od dojrzałej postawy obojga rodziców zależy czy dziecko wyjdzie z tej wojny poturbowane i będzie jej ofiarą czy cały proces przebiegnie łagodniej, a dziecko odnajdzie się w nowej sytuacji.

Dziecko w rozwodzie

To, w jaki sposób dziecko przechodzi przez rozwód rodziców, zależy w dużej mierze od tego w jaki sposób zachowują się sami rodzice. Często nie sam rozwód rodziców powoduje stres, a wcześniej stosowana przemoc, długoletni konflikt czy atmosfera wokół rozstania dorosłych.

Jak odpowiednio zachowywać się powinni rodzice? Starać się w miarę możliwości porozumiewać się bezpośrednio. Dziecko nie może być stawiane przez żadnego z nich w roli:

  • POSŁAŃCA, przekaźnika informacji pomiędzy rodzicami

„Powiedz mamie, że zapisałem Cię na kurs rysowania”, „Powiedz tacie, żeby nie dawał Ci słodyczy”

  • SOJUSZNIKA, który musi dokonać, po której stronie barykady stoi, czyli wyboru pomiędzy miłością i lojalnością wobec matki czy ojca. Słowa „Czy kochasz bardziej mnie, czy mamę”, „Jeżeli mama nie zgodzi się na zmianę terminu naszego spotkania, nie zabiorę Cię na basen” – nie powinny mieć miejsca.
  • ARBITRA rozstrzygającego spory pomiędzy rodzicami i MEDIATORA mającego doprowadzić do zgody.
  • POWIERNIKA, którego obciąża się problemami dotyczącymi sporów finansowych, spraw sądowych czy konfliktów.

Konsekwencje złych postaw rodziców

Jeżeli dorośli wciągają dzieci w problemy i angażują w konflikty, tym samym stosują przemoc emocjonalną i manipulację. Dziecko doświadcza bardzo trudnej sytuacji wewnętrznej, wtedy trudno uniknąć poważnych następstw w formie np. zaburzeń zachowania czy emocji. W różnych formach manifestowane są problemy, może to być agresja, zaniedbywanie nauki, brak szacunku i tolerancji w stosunku do innych. Często uzależniają się od komputera i Internetu, gier komputerowych. Może dojść również do samookaleczeń, głodzenia czy nadmiernego objadania się. Pojawienie się u dziecka jednego z powyższych objawów, jest wyraźnym komunikatem dotyczącym stanu rodziny.

Podsumowując, kryzys w rodzinie, przemoc czy w efekcie rozwód to bardzo trudne doświadczenie dla dorosłych jak i dzieci. Dojrzali rodzice powinni zawsze starać się mieć na uwadze dobro swoich dzieci, w miarę możliwości chronić je i stawiać potrzeby dziecka na pierwszym planie. Wikłanie dziecka i stawianie go w niekomfortowej roli może doprowadzić do nieodwracalnych skutków w jego psychice. Drodzy Rodzice, prosimy dbajcie o swoje dzieci, starajcie się je wspierać, a łatwiej będzie im zaakceptować Wasze trudne wybory życiowe.